Lutein thuộc nhóm carotenoid và là một sắc tố tự nhiên có nhiều trong rau, quả, hoa và các sinh vật khác. Nó đặc biệt có trong hoa cúc vạn thọ. Nó có màu đỏ cam hoặc vàng cam, và thành phần chính của nó là lutein và zeaxanthin.
1. Tính chất vật lý, hóa học và nguồn gốc của Lutein
Lutein có công thức phân tử là C40H56O2 và khối lượng phân tử tương đối là 568,87. Lutein là bột màu vàng cam, dạng bùn hoặc chất lỏng màu vàng nâu, có mùi giống cỏ khô nhẹ, không tan trong nước, tan trong propanol, methanol, isopropanol và dichloroethane, có khả năng chịu nhiệt tốt.
Lutein có nhiều trong rau xanh. Trong số đó, cúc vạn thọ có hàm lượng lutein cao nhất. Theo quy định của "Tiêu chuẩn an toàn thực phẩm quốc gia GB 26405-2011 Phụ gia thực phẩm Lutein", phụ gia thực phẩm lutein có nguồn gốc từ cúc vạn thọ.
2. Chức năng của Lutein
2.1. Chức năng tô màu
Lutein có tác dụng tạo màu tốt. Nó có màu vàng tươi, không tan trong nước, nhưng tan trong dầu và ethanol. Nó có sức mạnh tạo màu mạnh và chịu được ánh sáng, nhiệt, axit và kiềm. Nó có thể được sử dụng rộng rãi trong bánh, kẹo, đồ uống, các sản phẩm gạo và bột mì. Nó cũng có thể được sử dụng để tạo màu cho các sản phẩm sức khỏe và lớp phủ đường của viên nén và viên nang.
2.2. Bảo vệ thị lực
Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng lutein và zeaxanthin có thể ngăn ngừa tổn thương ánh sáng cho võng mạc của mắt. Có hai cơ chế cho điều này.
(1) Lutein có thể lọc ánh sáng xanh có năng lượng cao. Các thí nghiệm đã chỉ ra rằng giảm 40% ánh sáng xanh có thể làm giảm đáng kể số lượng gốc tự do trên võng mạc.
(2) Là một chất chống oxy hóa, lutein có thể làm giảm tác dụng oxy hóa của ánh sáng đối với mắt và kiểm soát sự hình thành oxy hoạt động và các gốc tự do.
2.3. Chức năng chống oxy hóa
Lutein, là một carotenoid, chứa nhiều liên kết đôi không bão hòa và có tác dụng loại bỏ gốc tự do mạnh mẽ, có thể đóng vai trò chống oxy hóa và chống lão hóa.
3. Ứng dụng của Lutein
3.1. Ứng dụng Lutein trong chế biến thực phẩm tài nguyên mới
Lutein được sử dụng làm chất tạo màu trong đồ uống và thạch. Sau 6 tháng bảo quản, khả năng giữ lại lutein đạt trên 90% khi thêm lutein vào nước cam, đồ uống có chứa sữa và đồ uống có ga.
3.2. Tác dụng bảo vệ của este lutein trên da
Có bằng chứng cho thấy việc tiếp xúc lâu dài với tia cực tím sẽ tiêu thụ một lượng lớn carotene (bao gồm cả lutein) trong da. Da tiếp xúc với tia UVA và UVB gây ra phản ứng viêm qua trung gian tế bào do sự hiện diện của các loài oxy phản ứng, dẫn đến ban đỏ và sưng tấy, ảnh hưởng đến ngoại hình. Trong những trường hợp nghiêm trọng, nó thậm chí có thể gây ung thư da. Các thí nghiệm đã chỉ ra rằng lutein có thể đóng vai trò bảo vệ. Cơ chế chính là hấp thụ ánh sáng xanh trong tia cực tím và nó có thể loại bỏ các gốc tự do, do đó có thể làm giảm tác hại của tia cực tím đối với da và bảo vệ da.
3.3. Vai trò của este lutein trong thuốc nhuộm gia cầm
Este lutein tự nhiên có nhiều liên kết đôi cacbon-cacbon tạo màu, cho màu sắc tươi sáng. Este lutein có hàm lượng khác nhau có màu sắc khác biệt rõ ràng, từ vàng nhạt đến đỏ. Ngoài ra, so với lutein tự do, este lutein không có nhóm hoạt động ở cả hai đầu, điều này xác định rằng este lutein có thể được sử dụng làm chất tạo màu ổn định.
4. Triển vọng thị trường
Lutein và zeaxanthin đã rất tích cực trong năm năm qua. Đã có nhiều loại sản phẩm sử dụng lutein trên thị trường. Yếu tố thúc đẩy chính của thị trường lutein là mối quan tâm của người tiêu dùng về các bệnh liên quan đến tuổi tác như thoái hóa điểm vàng. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu mới hơn cho thấy lutein có ứng dụng trong các lĩnh vực sức khỏe khác, chẳng hạn như sức khỏe não bộ, dinh dưỡng thể thao, sức khỏe làn da và quản lý giấc ngủ. Những khám phá mới này sẽ thu hút nhiều người tiêu dùng hơn từ các nhóm khác nhau chú ý đến nguyên liệu thô này.